Banber Erevani hamalsarani. Iravagitut'yun.
| E - ISSN | : | 2738-2605 |
| P - ISSN | : | 1829-4561 |
«Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն» հանդեսում տպագրվում են իրավագիտության բնագավառի տարբեր ճյուղերին վերաբերող արդիական հոդվածներ, որոնք ՀՀ օրենսդրության կատարելագործմանը նվիրված հետազոտություններ են: Հանդեսի նպատակն է նպաստել ՀՀ-ում իրավագիտության զարգացմանը և օրենսդրության բարելավմանը: Հանդեսի խմբագրական խորհուրդը ձգտում է ընդլայնել հեղինակների շրջանակը՝ հրավիրելով հետազոտողներ աշխարհի տարբեր բուհերից:
Գիտական հոդվածի շրջանակներում ուսումնասիրվել է իրավաբանական կլինիկաների՝ որպես ուսանողական խորհրդատվական կենտրոնի ձևավորման և զարգացման պատմությունը, մասնավորապես, անդրադարձ կատարելով «իրավաբանական կլինիկա» եզրույթի ստեղծմանը, այդ ինստիտուտի տարածմանը աշխարհի հայտնի առաջատար բուհերում, դրա կրթական և սոցիալական նշանակությանը իրավաբանական կրթություն ստացող ուսանողներին մասնագիտական գործունեության ոլորտում գործնական հմտություններ փոխանցելու և դրանք կիրառելու հնարավորություններ, իսկ հասարակության սոցիալապես անապահով խմբերին անվճար որակյալ իրավաբանական աջակցություն տրամադրելու առումներով։
Հոդվածի շրջանակներում ներկայացվել է հատկապես Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում իրավաբանական կլինիկական կրթության ներդնումը, դրա ձևավորման ու զարգացման պատմությունը և ներկայիս գործունեությունը։
Арсланов К.М., Демиева А.Г., Значение идей Д. И. Мейера для современного юридического
образования // Lex Russica. 2019. № 8. стр.17-26.
Гинцяк, Л.Ф. Юридическая клиника: теория, практика, методика. Учебное пособие / Л. Ф.
Гинцяк, В.Н. Ильченко, А.С. Шабуров; Урал. гос. пед. ун-т; под ред. К. А. Шпека.
Екатеринбург, 2018, 75 стр.
Мамин, А.С., Усов, И.С. Теоретико-правовой анализ развития юридического клинического
образования в России / А.С. Мамин, И.С. Усов Общество и право. 2010. № 5. стр. 27–30.
Мейер Д.И. О значении практики в системе современного юридического образования / Орд.
проф. имп. Казан. ун-та Дмитрия Мейера. Казань: тип. Ун-та, 1855, 50 стр.
Frank J., "Why Not a Clinical Lawyer-School?". University of Pennsylvania Law Review and American Law
Register, Vol. 81, No. 8 (Jun., 1933), pp. 907-923; https://www.jstor.org/stable/3308391
Johnstone Q․, Law school and legal aid clinics. Journal of Legal Education, Summer, Association of
American Law Schools, 1951, Vol. 3, No. 4, pp. 535-554 https://www.jstor.org/stable/42890509
Krannich J․, Holbrook J․, McAdams J., Beyond Thinking Like a Lawyer‘ and the Traditional Legal
Paradigm: Toward a Comprehensive View of Legal Education, Denver Law Review, Vol. 86, No.
2, 2009, 25 pages
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2446685
Lozanovska I․S․, Stanojoska A․, Ilijevski I․, Goran I․, Access to Justice Through Clinical Legal
Education: A Case Study of the Faculty of Law, UKLO Bitola, North Macedonia, Journal of Legal
and Political Education, Volume 1, Number 1, 2024, pp. 19-34.
https://doi.org/10.47305/JLPE2411019shl
Ogilvy J.P., Celebrating CLEPR’s 40th Anniversary: The Early Development of Clinical Legal
Education and Legal Ethics Instruction in U.S. Law Schools. Clinical Law Review, Vol. 16:1, Fall
2009, 21 pages
Wilson R.J., The Global Evolution of Clinical Legal Education: More than a Method. New York,
Cambridge University Press, 2017, 360 pages
Համացանցային ռեսուրսներ
Ամերիկյան իրավաբանների ասոցիացիայի կայք, https://www.americanbar.org
Արդարադատության կրթության գլոբալ դաշինքի կայք, https://www.gaje.org/
ԵՊՀ իրավաբանական կլինիկայի կայք, https://www.ysu.am/sci/565
ԵՊՀ իրավաբանական կլինիկայի ֆեյսբուքյան էջ,
https://www.facebook.com/LegalClinicYSU/?locale=hy_AM
Եվրոպական կլինիկական իրավաբանական կրթության ցանցի կայք,
https://www.encle.eu/about-us/what-is-encle
Իրավաբանական կլինիկական կրթության ասոցիացիայի կայք (ԱՄՆ), https://www.cleouk.
org/about-cleo/
Իրավաբանական կլինիկական կրթության կազմակերպության կայք (Մեծ Բրիտանիա),
https://www.cleo-uk.org/about-cleo/
Լեհաստանի իրավաբանական կլինիկաների հիմնադրամ, https://www.fupp.org.pl
Հարավային Աֆրիկայի համալսարանական իրավաբանական կլինիկաների
ասոցիացիայի, կայք https://www.saulca.co.za/aulai-trust
Հարվարդի իրավաբանական դպրոցի կայք, https://hls.harvard.edu/clinics/externship-clinics/
Հնդկաստանի փաստաբանների խորհրդի կայք,
Իրավաբանական կլինիկաները ավանդաբար իրականացնում են երկու հիմնական առաքելություն՝ կրթական և սոցիալական՝ հանդիսանալով իրավաբանական կրթության և իրավաբանական օգնության մատուցման յուրահատուկ ձև։ Միևնույն ժամանակ ակնհայտ է, որ իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է գործառութային, կառուցակարգային, ընթացակարգային և նյութական անհրաժեշտ և բավարար նախադրյալների առկայությամբ։ Ընդ որում, որպեսզի քննարկվող նախադրյալներին հաղորդվի ինստիտուցիոնալ բնույթ, անհրաժեշտ է դրանց տալ իրավական պատշաճ ամրագրում։
Տեսական աղբյուրների, հայրենական օրենսդրության, ինչպես նաև միջազգային և ներպետական փորձի հիման վրա աշխատանքում ներկայացվել են իրավաբանական կլինիկաների դերն ու նշանակությունը, «իրավաբանական կլինիկա» հասկացության բովանդակությունը, վերլուծվել են դրանց կրթական և սոցիալական գործառույթները, ինչպես նաև քննարկվել են իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետությունը պայմանավորող նախադրյալները։
Առանձին քննարկման առարկա է դարձվել իրավաբանական կլինիկաների գործունեությունը կարգավորող օրենսդրության ոչ բավարար մակարդակը, այդ թվում՝ իրավաբանական կլինիկաներում ընդգրկված ուսանողների՝ դատական ներկայացուցչություն իրականացնելու սահմանափակումները, իրավաբանական օգնության համար անհրաժեշտ ապացույցների ձեռքբերման արդյունավետ գործիքակազմի բացակայությունը, հաճախորդների կողմից կլինիկայի նկատմամբ վստահություն ապահովող այնպիսի պահանջների բացակայությունը, ինչպիսիք են կլինիկայի մասնագիտական վարքագծի կանոնները, և այլն։
Հոդվածում հեղինակները ներկայացնում են գիտագործնական մի շարք եզրահանգումներ, որոնք կարող են ուղենիշային լինել իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետության բարձրացման և կլինիկական կրթության համակարգի հետագա զարգացման համար։
Hayastani Hanrapetutyan Sahmanadrutyun, yndunvel e 05.07.1995 t. Amboghjutyamb verasharadrvel
e 06.12.2015 t. Tes HHPT 2015.12.21/ Hatuk togharkum Hod. 1118։
Mardu iravunqneri yev himnarar azatutyunneri pashtpanutyan masin yevropakan konventsia, yndunvel
e 04.11.1950 t. Tes HHPT 2002.06.05/17(192) Hod. 367։
HH qaghaqaciakan datavarutyan orensgirq, yndunvel e 09.02.2018 t. Uzhi mej e mtel 09.04.2018 t. Tes
HHPT 2018.03.05/16(1374) Hod. 208։
HH qreakan datavarutyan orensgirq, yndunvel e 30.06.2021 t’. Uzhi mej e mtel 01.07.2022 t. Tes
Miasnakan kayq 2021.07.26–2021.08.08, Pashtonakan hraparakman ory 28.07.2021։
HH varchakan datavarutyan orensgirq, yndunvel e 05.12.2013 t. Uzhi mej e mtel 07.01.2014 t. Tes
HHPT 2013.12.28/73(1013).1 Hod. 1186.1։
«Pastabanutyan masin» orenk, yndunvel e 14.12.2004 t. Uzhi mej e mtel 22.01.2005 t. Tes HHPT
2005.01.21/6(378) Hod. 102։
««Pastabanutyan masin» orenkum popokhutyunner yev lracumner katarelu masin» orenk’, yndunvel e
05.10.2022 t. Uzhi mej e mtel 06.11.2022 t. Tes Miasnakan kayq 2022.10.17–2022.10.30։
Sahmanadrakan datarani 2008 t. hoktemberi 8-i tiv SDO-765 voroshum։
Sahmanadrakan datarani 2025 tvakani aprili 16-i tiv SDO-1776 voroshum։
Akashkina T. G., Byshov D. V., Funktsii yuridicheskoy kliniki, Ogaryov-Online, (2015), 5 (46).
Fedyunina T. V., Pravovaya klinika kak obrazovatelnyy proekt v podgotovke budushchikh yuristov,
Vestnik Yuzhno-Uralskogo gosudarstvennogo gumanitarno-pedagogicheskogo universiteta, (2014),
(4). Franz H., Clinical legal education as an instrument to address access to justice: A critical analysis of
the clinical movement in Germany, International Journal of Clinical Legal Education, Practice Report,
2023.
Kemp V., Munk T., Gower S., Clinical legal education and experiential learning: Looking to the future,
2016.
Khudoykina T. V., Kuptsova O. V., Eticheskiy kodeks kak korporativniy akt yuridicheskoy kliniki,
Problemi v rossiyskom zakonodatelstve, Yuridicheskiy zhurnal, (2015), (5).
Kivalov S., Legal clinics as an important element of human right for free legal aid, Revista de Derecho,
(2019), Vol. 8.
Klimkina Yu. A., Deyatelnost yuridicheskikh klinik v otnoshenii nesovershennoletnikh lits, Nauka i
obrazovanie segodnya, (2016), 7 (8).
Lin L., Research on the specificity, orderliness, and effectiveness of legal clinic education, Higher
Education and Practice, 2024, Vol. 1, No. 5.
Ozernikova T. G., Smirnova I. G., Teterina L. A., Osobennosti razvitiya yuridicheskikh klinik v
sovremennykh usloviyakh i ikh mesto v obrazovatelnom klastere, Izvestiya Baykalskogo
gosudarstvennogo universiteta, (2015), 25 (2).
Panga E. V., Konokin D. V., Organizatsiya raboty studentov v yuridicheskoy klinike i ikh motivatsiya:
Osobennosti okazaniya besplatnoy pravovoy pomoshchi naseleniyu, Pravo i upravlenie, (2023), (9).
Sitnikova K. O., Kotryakhov N. V., Obuchayushchaya funktsiya yuridicheskoy kliniki, Kontsept,
(2017), (12).
Suellyn S., The role of clinical programs in legal education, Mich. B. J. 77, (1998), no. 7.
The Clinical Legal Education Handbook, edited by Thomas L., Johnson N., Institute of Advanced Legal
Studies, University of London Press, 2020.
Tishkovich K. S., Fenomen doveriya kak faktor effektivnosti pravovoy pomoshchi v praktike
yuridicheskikh klinik, Prikladnaya yuridicheskaya psikhologiya, (2023), 1 (62).
Tishkovich K. S., Innovatsionnyy podkhod k yuridicheskomu klinicheskomu obucheniyu: Problemy i
perspektivy, Vestnik Omskogo universiteta, Seriya «Pravo», (2021), 18 (1).
Trofimova M. S., Mekhanizmy vzaimodeystviya yuridicheskikh klinik i gosudarstvennykh organov:
pravovye, organizatsionnye i eticheskie problemy, Pravovoe gosudarstvo: Teoriya i praktika, (2021), 3
(65).
Wilson R., The global evolution of clinical legal education: More than a method, Cambridge,
Cambridge University Press, 2017.
Winkler E., Clinical legal education: A report on the concept of law clinics, 2013.
Wizner S., The Law School Clinic: Legal Education in the interests of justice, 70 Fordham L. Rev.,
(2002).
Սույն հոդվածում դիտարկվում է «Իրավունք բոլորի համար» ծրագրի նշանակությունն ու արժեքը որպես այլընտրանքային իրավաբանական կրթության ձևաչափ և հասարակության իրավագիտակցության բարձրացման արդյունավետ միջոց։ Հեղինակը վերլուծում է այլընտրանքային կրթության առաջացման պատմական ուղին, դրա հատուկ առանձնահատկություններն ու կիրառման մեթոդները՝ ընդգծելով դրանց համադրումը իրավաբանական կլինիկական կրթության մոդելի հետ։
Հոդվածում խորությամբ լուսաբանվում է ծրագրի երկկողմ ազդեցությունը. մի կողմից՝ այն ուսանողներին ապահովում է գործնական հմտությունների ձևավորման հարթակ, մյուս կողմից՝ նպաստում է իրավական իրազեկվածության բարձրացմանը այն սոցիալական խմբերում, որոնք չունեն մասնագիտական իրավաբանական կրթություն:
Տեսական հիմնավորումներին զուգահեռ ներկայացված են նաև գործնական դիտարկումներ, որոնց հիման վրա հեղինակը եզրակացնում է, որ «Իրավունք բոլորի համար» ծրագիրը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես նորարարական կրթական գործիք, այլև որպես հասարակական ներգրավվածություն խթանող և իրավագիտակցություն ձևավորող արդյունավետ հարթակ, որը միտված է իրավական պետության ամրապնդմանը և քաղաքացիական պատասխանատվության խորացմանը։
Coombs P. (1968) The World Educational Crisis, New York, Oxford University Press:
Directory of Registered Law School-Based Street Law Programs, Street L.,
https://streetlaw.org/en/Page/858/Directory_of_Registered_Law_SchoolBased_Street_%20Law_
Programs
Fordham, P.E. (1993) "Informal, non-formal and formal education programmes" in YMCA George
Williams College ICE301 Lifelong Learning Unit 2, London: YMCA George Williams College.
Georgetown University Law Center. Clinical Graduate Fellowship Opportunities in Teaching and
Advocacy (1996)
https://streetlaw.org/who-we-are/about/history/:
Mark C. Alexander, Law-Related Education: Hope for Today’s Students, 20 OHIO N.U.L. Rev. 57,
57 (1993)
Patricia Ewick, Susan Silbey, “Sociology of legal consciousness and hegemony”
Starting a Street Law Program, Street
L., http://www.streetlaw.org/en/Page/22/Starting_a_Street_Law_Program
Steps for Starting a Program, Street L., http://www.streetlaw.org/en/ ProgramStart
UNESCO-Non-Formal Education: A Conceptual Exploration, OECD-The Definition and Selection of
Competencies (DeSeCo), https://www.hmhco.com/
Vagarshyan A․, Petutyan ev iravunqi tesutyun, Yer․, 2011.
Малько А. В. Теория государства и права. М., Проспект, 2025.
Սույն հոդվածում քննարկվում են Փաստաբանական ակադեմիայի իրավաբանական կլինիկայի՝ որպես կրթական և իրավաբանական անվճար օգնության տրա-
մադրման համատեղ հարթակ, վերջինիս հիմնական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նմանությունները և տարբերությունները բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների իրավաբանական կլինիկաների համեմատությամբ։
Ներկայացված են նաև իրավաբանական կլինիկայի ձևավորման պատմությունը և զարգացումը, իրավաբան գիտնականների մոտեցումները իրավաբանական կլինի-
կայի դերի, նշանակության և գործառույթների մասին։
Առաջարկվում է ներդնել կլինիկա դիմած անձանց նախապես գրանցվելու և իրավական խնդիրը նախապես գրավոր ներկայացնելու մոդելը՝ թողնելով գրանցման ձևաչափի և ժամկետների սահմանումը կլինիկական գործունեություն իրականացնող կազմակերպության հայեցողությանը, որն էլ կնպաստի ավելի որակյալ իրավաբանական օգնության տրամադրմանը և ժամանակի առավել արդյունավետ կառավարմանը։
Валериевна Г.Ю., Нариманович М.Р., Юридическая клиника как метод практического обучения
будущих юристов. Мир науки. Педагогика и психология, 2019, №5, Том 7, ISSN 2558-6282
Люблинский А.И. О юридических клиниках. Российское понимание термина «юридическая
клиника» // А.И.Люблинский//Журнал Министерства Юстиции.-1901.-КН. 1.-С. 175-
181//https://codolc.com/bookslib/O_juridicheskikh_klinikakh/O_yuridicheskih_klinikah_ross
iyskoe_ponimanie_termina
Dubchak, N.S. (2012). Classification of legal clinics: a theoretical analysis. Bulletin of the Academy of
Advocacy of Ukraine, 25(3), 198-200
Goncharenko, V.O. Legal Clinic. History and definitions. Practice of Legal Clinics of Ukraine, 1,
2004
Mimoso, M.J., Anjos, M.R. & Miranda, C (2018). Legal clinics, a challenge for the teaching of law.
New Trends and Issues Proceedings on Humanities and Social Sciences, ISSN 2547-8818
The Legal Clinic. The Idea, Organization, Methodology, Warsaw 2005, ISBN 83-7387-685-5
Polyakov, M.B. (2010). The history of legal clinics and clinical legal education. Russian Law Journal,
2, 6-68.
Kozenko, Y. (2009). Law clinics: learning by helping. Law Student, 6(5), 22-23.
Serhii Kivalov. Legal Clinics as an important element of human right for free legal aid. 2019, ISSN:
1370-7794
Սույն հոդվածում քննարկվում է իրավաբանական կրթության դասավանդման առկա վիճակը՝ ընդգծելով տեսական ուսուցման և գործնական հմտությունների զարգացման միջև առկա բացը։ Մինչ համալսարանները հակված են գերագնահատելու տեսական գիտելիքները, վերջին կրթական բարեփոխումները, ինչպիսին է Բոլո-
նիայի գործընթացը, երբեմն խաթարում են ապագա իրավաբանների մասնագիտական զարգացման համար անհրաժեշտ հիմնարար իրավական տեսությունների ու արժեքների ընկալումը։
Ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է իրավաբանական կրթությունը մարդու իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական արդարության խթանման և խտրականության վերացման պահանջներին համապատասխանեցնելու հրատապ անհրաժեշտությամբ։ Ուսումնասիրության նպատակն է առաջարկել բարեփոխումների մոդել, որը կվերացնի տեսության և պրակտիկայի միջև առկա անջրպետը՝ ինտեգրելով իրավաբանական կլինիկաները
ուսումնական ծրագրի մեջ։
Հոդվածի հեղինակները պնդում են, որ իրավաբանական կլինիկաները ծառայում են որպես կրթական արդյունավետ գործիք, որը թույլ է տալիս ուսանողներին ներգրավվել իրական գործերի մեջ, քննադատաբար գնահատել իրավական համակարգը և զարգացնել իրավաբանին անհրաժեշտ կարողությունները։ Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տալիս, որ կլինիկաները ոչ միայն բարելավում են ուսանողների գործնական կարողությունները, այլև նպաստում են իրավաբանական աշխատանքի էթիկական և սոցիալական տեսանկյունների ավելի
խորը ըմբռնմանը։ Սույն աշխատանքը կխթանի իրավաբանական կլինիկաների՝ որպես փորձառական կրթության մոդելի վերաբերյալ քննարկումները։
Бондарь, Н. С. (2023). Конституционализм - базовое начало юридического образования //
Вестник Московского университета. Серия 11. Право. № 6, с․ 4-28, DOI:
10.55959/MSU0130-0113-11-64-6-1 (01.07.2025)․
Поляков, М. Б. (2010). История возникновения юридических клиник и клинического
юридического образования // Российский юридический журнал. № 2, с․ 66–68,
obrazovaniya/viewer (01.07.2025)․
Andrés Gascón Cuenca (2022). El currículo del grado en derecho, los valores fundamentales del
ordenamiento jurídico y la educación jurídica clínica: una reformulación de prospectiva․ Revista de
educación y derecho. Número 25 Abril 2022-Septiembre, DOI: 10.1344/REYD2022.25.35970
(03.07.2025)․
Bloch, F. S. (2011). The global clinical movement: Educating lawyers for social justice. Oxford
University Press.
Garben, S. (2012). The Bologna Process: From a European Law Perspective. European Law Journal,
18(3), էջ 382–403, DOI: 10.1111/j.1468-0386.2009.00503.x (03.07.2025)․
García De Enterría, Luis Díez-Picazo, Aurelio Menéndez, Francisco Laporta, Enrique Gimbernat,
Francesc de Carreras, Tomás-Ramón Fernández, Santiago Muñoz Machado, and Manuel Atienza
(2009). Saquemos los estudios de derecho del proceso de Bolonia. El Cronista del Estado Social y
Democrático de Derecho, Nº. 6 (Junio), էջ 4-5, http://www.lapaginadefinitiva.com/aboix/?cat=8
(03.07.2025)․
Giddings, Jeff (2013). Promoting Justice Through Clinical Legal Education. Justice Press.
Hamilton, N., Bilionis, L. (2022). Law Student Professional Development and Formation.
https://doi.org/10.1017/9781108776325 (01.07.2025)․
Stuckey, Roy (2007)․ Best Practices for Legal Education / by Roy Stuckey and Others․
Tomusk, V. (2006). The Bologna Process and the Enlightenment Project: A Bird's Eye View from the
Bottom of the Slope. European Education, 38(4), էջ 13–27, DOI: 10.2753/EUE1056-4934400201
(02.07.2025)․
Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է իրավաբանական կլինիկայի գործունեության հիմնախնդիրների և դրանց հաղթահարմանն ուղղված գործուն մեխանիզմների ներդրման անհրաժեշտությամբ բարձրագույն կրթության համակարգում, որոնք կարող են հիմնված լինել եվրոպական իրավաբանական կլինի-
կաների գործունեության լավագույն փորձի վրա, որն էլ ուսումնասիրվել է սույն հետազոտության մեջ:
Հետազոտության նպատակն է իրավաբանական կլինիկաների գործունեության հիմնախնդիրների բացահայտումը և դրանց լուծմանն ուղղված մեխանիզմների առաջարկումը ՀՀ–ում իրավաբանական կլինիկական կրթության հեռանկարային զարգացման համատեքստում:
Հեղինակային արդյունքները հանգում են հետազոտության ներածության մեջ առաջ
քաշված հետևյալ եզրահանգումների հիմնավորմանը․
1. ՀՀ բուհերում իրավաբանական կլինիկական դասընթացները նպատակահարմար է նախատեսել ուսումնական պլանով, ինչը կնպաստի ավելի արդյունավետ ընթացակարգերով և մեծ թվով ուսանողների ներգրավմանը, ինչպես նաև իրավաբանական կլինիկական կրթության ծրագրերում, 2. բուհերի իրավաբանական կլինիկաները պետք է ֆինանսական կամ այլ բնույթի աջակցություն ստանան պետությունից, ինչը կհանգեցնի կլինիկաների գործունեության խթանմանը, պետության և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների միջև կապի ամրապնդմանը։
Հետազոտության տեսական արդյունքները կարող են կիրառվել իրավաբանական կլինիկական կրթության հիմնախնդիրներին նվիրված տեսական հետազոտություններում, ինչպես նաև իրավաբանական կլինիկաների վերաբերյալ օրենսդրության մշակման գործընթացում:
HH oʿrənkʿə «Pastabanutʿyan masin», əndunvac e 2004 tʿvakani dektemberi 14-in
https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=110603
Clinical Legal Education in Central and Eastern Europe: Selected Case Studies. DOI:
10.4324/9781003348399-11Marianna Rostas, Barbara Namyslowka. Oxford Academic.
November 10.p.11.academic.oup.com
Journal of Educational and Social Research www.richtmann.org Vol 15 No 1 January 2025
Clinical Legal Education: The Role and Challenges in Enhancing Access to Justice.
https:doi.org/10,36941/lesr-2025-0016 Nadia Rusi1 Ilda Kovaçi Melo2 file, p. 42.
Bartoli, C. (2016). Legal Clinics in Europe: For a Commitment of Higher Education in Social
Justice. Diritto&QuestioniPubbliche, Special Issue, May 2016 p.22,
https://iris.unipa.it/handle/10447/355007
Clinical Legal Education in Croatia. From providing legal assistance to the poor to practical
education of students. DOI:10,19164/ijcle.v19io.36 Barbara Preloznjak.2014.p.5,
researchgate.net
Հոդվածում քննվում են Գյումրիի «Պրոգրես» համալսարանի իրավաբանական կլինիկայի կրթական փորձը և առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են կլինիկայի՝ որպես կրթական և սոցիալական հաստատության դերը, նրա գործառույթները, գործունեության մեթոդները և ներդրումը ուսանողների գործնական պատրաստվածության մեջ: Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինիկայի կրթական և սոցիալական գործառույթներին, ինչպես նաև դրա դերին՝ ապագա իրավաբանների մասնագիտական զարգացման գործում:
Akashkina T.G., Byshova D.V. Funktsii yuridicheskoi kliniki // [Ėlektronnyi istochnik]. – Dostupen:
https://cyberleninka.ru/article/n/funktsii-yuridicheskoy-kliniki/viewer
(artsʿants hasaneli e 25.01.2025)
Bloch, F. S. (2004). The Case for Clinical Scholarship. International Journal of Clinical Legal
Education, 4, 7–21. [Electronic source]. – Available at:
https://www.researchgate.net/publication/307701155_The_case_for_clinical_scholarship
(online access 02.05.2025)
Gaitova L.Kh. Formirovanie professionalizma v yuridicheskoi klinike vuza i ego sotsialʹnaya
tsennostʹ // Pravo i obrazovanie. – 2014. – № 2. – s. 68–71.
Gold, N., & Plowden, P. (2010). Clinical Scholarship and the Development of the Global Clinical
Movement. In F. S. Bloch (Ed.), The Global Clinical Movement: Educating Lawyers for Social
Justice (pp. 311-321). Oxford University Press.
https://Www.Researchgate.Net/Publication/314550415_The_Global_Clinical_Movement_Edu
cating_Lawyers_for_Social_Justice (02.05.2025).
Gyumru iravabanakan klinika. [Ėlektronayin aghbyur]. – Artsʿants hasaneli e:
http://olp.advocates.am/mod/book/tool/print/index.php?id=61
(artsʿants hasaneli e 25.01.2025)
Khudoykina T.V. Yuridicheskaya klinika kak innovatsionnaya forma obucheniya studentov-yuristov
// Integratsiya obrazovaniya. – 2014. – T. 18. – № 1 (74). – s. 19–24.
Mychalov A.N., Korovina I.A., Durov I.I. O funktsiyakh yuridicheskikh klinik v Rossii // Vestnik
Uralʹskogo instituta ekonomiki, upravleniya i prava. – 2010. – s. 5–12.
Perevalov V.D. Teoreticheskie i istoricheskie aspekty rossiiskogo yuridicheskogo obrazovaniya //
Rossiiskoe pravo. Obrazovanie, praktika, nauka. – 2009. – № 8.
Wilson, R. (2010). Beyond Legal Imperialism: US Clinical Legal Education and the New Law and
Development. In F. S. Bloch (Ed.), The Global Clinical Movement: Educating Lawyers for Social
Justice (pp. 135-150). Oxford University Press. [Էլեկտրոնային աղբյուր]. – Հասանելի է:
https://www.researchgate.net/publication/314550415_The_Global_Clinical_
Movement_Educating_Lawyers_for_Social_Justice (առցանց հասանելի է 02.05.2025)
Zadneprovskaya M.V. Yuridicheskaya klinika v realizatsii kompetentnostnogo podkhoda pri
podgotovke yurista. – [Ėlektronnyi istochnik]. – Dostupen:
http://elibrary.ru/download/16285226.pdf (artsʿants hasaneli e 25.01.2025)